تاریخ سوئد — از وایکینگ‌ها تا سوئد مدرن

عصر وایکینگ (حدود ۸۰۰–۱۰۵۰)

تاریخ ثبت‌شده سوئد با عصر وایکینگ آغاز می‌شود. وایکینگ‌های سوئدی — که اغلب varangians نامیده می‌شدند — عمدتاً به شرق سفر کردند و مسیرهای تجاری را از طریق آنچه اکنون روسیه است بنیان نهادند و به دریای سیاه، قسطنطنیه و خزر رسیدند. آن‌ها با خز، کهربا، برده و نقره تجارت می‌کردند. سایر اسکاندیناویان به غرب به بریتانیا، ایسلند، گرینلند و به‌طور کوتاه به آمریکای شمالی سفر کردند. شهرهایی مانند Birka و Sigtuna به‌عنوان مراکز تجاری رشد کردند.

مسیحی‌سازی، اتحادیه Kalmar و Gustav Vasa

مسیحیت به‌تدریج بین حدود ۱۰۰۰ تا ۱۱۰۰ به سوئد رسید و جایگزین دین قدیمی نُرس شد. از ۱۳۹۷ سوئد، نروژ و دانمارک تحت یک پادشاه واحد در اتحادیه Kalmar به هم پیوستند، اما تنش‌ها با دانمارک به‌مرور زمان افزایش یافت. در ۱۵۲۳، پس از یک شورش که با حمام خون استکهلم برانگیخته شد، Gustav Vasa پادشاه تاج‌گذاری شد. او اتحادیه را شکست، پادشاهی را موروثی کرد و اصلاحات مذهبی سوئد را رهبری کرد — سوئد را از کاتولیک به لوتری تبدیل کرد و کنترل اموال کلیسا را به پادشاه داد.

عصر قدرت بزرگ (۱۶۱۱–۱۷۱۸)

برای حدود یک قرن سوئد یک قدرت بزرگ اروپایی بود. تحت پادشاهانی مانند Gustav II Adolf و Karl X Gustav، سوئد با لهستان، روسیه و دولت‌های آلمانی جنگ کرد و در جنگ سی‌ساله مداخله قاطعانه‌ای انجام داد. سوئد بخش‌های زیادی از ساحل بالتیک را کنترل می‌کرد، از جمله فنلاند، استونی، بخش‌هایی از لتونی و قلمرو در شمال آلمان.

این عصر با جنگ‌های طولانی Karl XII و مرگ او در ۱۷۱۸ به پایان رسید. معاهده Nystad (۱۷۲۱) تأیید کرد که روسیه جای سوئد را به‌عنوان قدرت غالب بالتیک گرفته است. سپس قرن ۱۸ به عصر آزادی (Frihetstiden) تبدیل شد، زمانی که پارلمان — نه پادشاه — بیشتر قدرت را در اختیار داشت.

از دست دادن فنلاند و قانون اساسی ۱۸۰۹

در ۱۸۰۹، پس از جنگ با روسیه، سوئد فنلاند را از دست داد — حدود یک‌سوم قلمرو خود و یک‌چهارم جمعیتش. این شوک اصلاحات بزرگی را پیش راند: یک قانون اساسی جدید ۱۸۰۹ قدرت‌ها را بین پادشاه، دولت و پارلمان جدا کرد. در ۱۸۱۴، سوئد وارد یک اتحاد شخصی با نروژ شد که تا ۱۹۰۵ به‌طور صلح‌آمیز ادامه یافت. پس از ۱۸۱۴ سوئد در هیچ جنگی نجنگیده است.

صنعتی‌سازی و مهاجرت گسترده

در طول قرن ۱۹ سوئد صنعتی شد — ابتدا با کارخانه‌های اره‌کشی، آهن و راه‌آهن، سپس با مهندسی و کالاهای مصرفی. اما فقر و برداشت‌های بد بسیاری را به ترک واداشت: بین ۱۸۵۰ و ۱۹۳۰ حدود یک میلیون سوئدی مهاجرت کردند، عمدتاً به آمریکای شمالی. تا سال ۱۹۰۰، سوئدی‌های بیشتری در شیکاگو زندگی می‌کردند تا در هر شهر سوئدی به جز Stockholm.

بی‌طرفی، folkhemmet و دولت رفاه

سوئد در هر دو جنگ جهانی بی‌طرف ماند. از دهه ۱۹۳۰ سوسیال‌دموکرات‌ها شروع به ساختن folkhemmet کردند — "خانه مردم" — ایده جامعه‌ای که از همه اعضای خود مراقبت می‌کند. تحت نخست‌وزیر Tage Erlander (۱۹۴۶–۱۹۶۹) و جانشینان او، سوئد نظام بهداشت و درمان، حقوق بازنشستگی، مدارس رایگان و مرخصی والدین را گسترش داد و به یکی از پیشرفته‌ترین دولت‌های رفاه در جهان تبدیل شد.

سوئد مدرن — اتحادیه اروپا، ناتو و یک کشور چندفرهنگی

سوئد در ۱ ژانویه ۱۹۹۵ پس از یک همه‌پرسی به اتحادیه اروپا پیوست. دهه‌ها مهاجرت — مهاجرت کاری در دهه‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰، سپس پناهندگان از دهه ۱۹۸۰ به بعد — سوئد را به یک کشور چندفرهنگی تبدیل کرد که حدود یک‌پنجم ساکنان آن متولد خارج هستند. پس از تهاجم روسیه به اوکراین، سوئد سنت طولانی عدم تعهد نظامی خود را پایان داد و در ۲۰۲۴ به ناتو پیوست.

چه چیز دیگری در آزمون است؟

تاریخ سوئد فقط یکی از ۲۰ حوزه موضوعی پوشش‌داده‌شده در medborgarskapsprovet است. ۱۹ حوزه دیگر دموکراسی، قوانین، نظام بهداشت و درمان، آموزش، کار، مالیات‌ها، مسکن، جغرافیا، ادغام و ارزش‌های سوئدی را پوشش می‌دهند. فهرست کامل موضوعات را ببینید ←